Дәнеш Ахметұлы есімі әдеби ортаға бұрыннан таныс жазушы. Қаламгердің әр жылдары жарық көрген «Адал ас», «Нан мен тұз», «Ұшатын сандықша», «Шапағат шұғыласы», «Қыран жанарындағы ғұмыр», «Райымбек батыр», «Өшпейтін оттың жарығы», «Дәнеш ағайдың ертегілері» сияқты кітаптары өз оқырмандарының ыстық ықыласына бөленген. Әсерлі әңгімелері мен ойлы мақалаларын да көзі қарақты оқырман жақсы біледі.

Дәнеш Ахметұлының балаларға арналған «Бүлдірген қалың шыққан жыл», «Көк тудың желбірегені» «Таң арайы» т.б. кітаптары жарықкөрген. Ертегілердің тақырыбы да, оқиғасы да алуан түрлі. Қай ертегіні алып қарасақта бала жанына әсер ететін ізгілік, адами асыл қасиеттер, кішіпейілділік пен сыйластық секілді өміршең жайттарды кездестіруге болады.

Балалар, бұл жолы сіздерге жазушы Дәнеш Ахметұлының «Таң арайы» хикаяттар, әңгімелер, ертегілерін назарларыңызға ұсынамыз.

Ахметұлы, Д. Таң арайы [Мәтін] : хикаяттар, әңгімелер, ертегілер / Дәнеш Ахметұлы. — Алматы: Дәуір, 2024. — 256 б.

Аталмыш жинақтың тақырыбы алуан түрлі, айтар ойы да өзекті. Қай хикаят, әңгіме, ертегілерді алып қарасақ та бүгінгі өскелең тірлік, жасампаз өмірдің көрінісі байқалады. Әсіресе, жас жеткіншектерді отаншылдыққа, патриотизмге, табиғат ананы әспеттеуге деген қызығушылығын арттыру жинақтың басты идеясы болып табылады. Ертегілерден ғылыми-техникалық көрініс, робот, электроника әсері байқалады.

Жинақ кітапқұмар қалың оқырманға арналған.

Қымбатты жас дос!

Отбасы — барлығымыздың жүрегімізге ең жақын сөз. Ол — махаббат пен тыныштықтың, мейірім пен жарасымның, қуаныш пен мерекенің мекені.

Достар, сіздерді мейірімге, сағынышқа, отбасы құндылықтарына құрылған жазушы Алтыншаш Жақиянованың «Апа, сені сағындым» атты кітабымен таныстырамыз:

Жақиянова, А. Апа, сені сағындым [Мәтін] : балаларға арналған повестер, әңгімелер мен хикаяттар / Алтыншаш Жақиянова. ; [сурет. А. Жайсанбаев].- Алматы: Mereke baspasy, 2023. — 320 б.

Әрбір әңгіме мен өлеңді балалықтың ізі, ата-әженің мейірімі, өткенге деген сағыныш пен қазіргі ұрпаққа арналған тәрбие тағылымы көрініс табады. Сен де кейде әжеңді, атаңды сағынып, мейіріміне бөленгің келеді ғой? Міне, осы кітапта сондай жылы сезімдер, шынайы оқиғалар мен сағынышқа толы әңгімелер бар.

Қаламгер Алтыншаш Жақиянова «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында «Жетісу балалар кітапханасы» айдарымен «Балаларға арналған үздік поэзия» номинациясының «Балалар әдебиетінің үздігі» атағын жеңіп алған.

«Апа, сені сағындым» — акынның балаларға арналған екінші кітабы. Кітап прозалық шығармалардан тұрады. Ақындық пен ұстаздықты қатар алып жүрген автор ұзак жылғы педагогикалық еңбек барысында бала психологиясының қыр-сырын ашуға құрылған шығармалары мен бал немерелеріне арналған аналық, әжелік көңілінен шыққан әңгімелерін топтастырыпты. Жас оқырманның түсінігіне бейімделіп жазылған тәрбиелік мәні бар оқиғаларға құрылған шығармалары тілге жеңіл, ойға қонымды.

Повестер «Балалық дәурен», «Апа, сені сағындым», «Өміршең өрен» атты негізгі үш бөлімнен тұрады. Мұнда жазушы қиындығы мол бұрынғы заман мен қазіргi болып- толған заманда өмip сүріп отырған жанұяда өскен балаларды салыстыра отырып екі заманның ара жігін айырып береді.

Төртінші бөлімінде шағын әңгімелер топтастырылған.

Жазушы қаламынан шыққан шығармалар балаларға ой тастайтын, қиындықтарға мойымай, өмірде кездесетін әрбір оқиғаға шынайы көзбен қарауға, еңбектенуге шақыратын тұщымды дүниелер.

Бұл кітап сенің ең жақын досыңдай болады. Жақындарыңызға мейірім көрсетіп, жүрекке жылу сыйлаңыз!

Оқыңыз ой түйіңіз, рухани байыңыз!

Қымбатты жас достар!

Бұл кітаптан сіздер өздеріңіздің ата-әжелеріңіздің балалық шағын арқау еткен әңгімелер мен хиқаяттарды оқи аласыздар. Жеткіншектер мен жасөспірімдердің әлемді ересектерше тануға тырысып, болашаққа жоспар құрулары жөнінде де әңгімелейді.

Сендер ертегілерді жақсы көресіңдер ме? Ал қызық оқиғаларды тыңдаған ұнай ма? Ендеше, мен сендерге керемет бір кітап туралы айтамын! Бұл кітаптың аты — «Ғажайып шақ», оны Бейбіт Қойшыбаев деген жазушы жазған.

Қойшыбаев, Б. Ғажайып шақ [Мәтін] : балалар мен жасөспірімдер өмірінен жазылған әңгімелер, заманауи және фантастикалық хикаяттар / Бейбіт Қойшыбаев. — Алматы: Sardar G, 2024. — 264б.

Бұл кітапта сендерге ұнайтын өте қызықты оқиғалар мен кейіпкерлер бар!

Кітап оқығанда өзіңді орман ішінде, кең далада немесе әдемі көлдің жағасында жүргендей сезінесің. Мұнда достықтың, адалдықтың, табиғатты қорғаудың маңыздылығы туралы керемет әңгімелер бар. Әр кейіпкердің басынан қызықты оқиғалар өтеді, ал сен оларды оқып, жаңа нәрселер үйренерсің. Кейде көңілді, кейде ойландыратын сәттері бар. Бірақ барлығы қызық!

Сәлем достар!

Балалар әдебиеті — үлкендерге де, кішкентайларға да шабыт сыйлайтын әлем. Сәбит Дүйсенбиевтің «Қағаз қайық» кітабы бізді балалалық шақтың шынайы әлеміне жетелейді. Бұл шығармада қағаз қайық сияқты қарапайым заттардың өзі терең ойға, қызықты оқиғаларға толы екенін байқамаймыз. Кітаптың әр беті бала қиялын ұштап, өмірдің маңызын түсіндіруге көмектеседі.

Сен кітап оқығың келсе, «Қағаз қайық» ал да, оқи бер. Сенің де қызықты оқиғаларға еніп кететініңе сенімдіміз. «Қағаз қайық» деген не? Ол қағаздан жасалған кішкентай қайық қой. Сен оны жасап, суға жіберген шығарсың, иа? Міне, осы кітапта сондай қызық оқиғалар айтылады. Сәбит ата бізге достық, мейірім, адалдық туралы әңгімелер жазған. Онда кішкентай балалар мен үлкендердің өмірі суреттеледі. Мен оқып отырып, өзімді сол кейіпкерлердің арасында жүргендей сезіндім. Кітапта табиғатта, адамдарда өте әдемі суреттелген. Мысалы, қайықтың суда қалай жүзіп бара жатқанын елестетсең көз алдыңда әдемі сурет пайда болады. Бұл кітапты оқығанда, сен де қағаз қайық жасап, оны суға жібергің келеді.

Сендердің назарларыңа Сәбит Дүйсенбиевтің «Қағаз қайық» атты керемет кітабын ұсынамыз:

Дүйсенбиев, С. Қағаз қайық [Мәтін] : әңгімелер, ертегілер, повестер, жолжазба, аудармалар / Сәбит Дүйсенбиев. — Алматы: Дәуір, 2024. – 304 б.

Жинаққа енген шығармаларда ұлттық бояу басым. Бала мінезі мен бала психологиясын жетік меңгерген автордың кез келген туындысы балалардың өзіндей мөлдір де таза, тәрбиелік мәні зор, әрі қиялға бай, ең бастысы жас ұрпақты туған елін сүюге, табиғаттың сырын білуге, үлкендерді құрметтеуге үндейді.

Кітап жас оқырмандарды нәзік сыршылдығымен, ғибраттылығымен, қарапайым бала тілімен баурап алары анық.

«Қағаз қайық»- әр отбасы оқуға тиіс көркем әрі маңызды туынды. Оқы да, қайықтай жеңіл армандардың қанатында самға!

Сәлем достар!

Мен жақында бір ерекше кітап оқыдым — аты «Үкілі домбыра»! Бұл кітапта біз қазақтың ең керемет аспабы — домбырамен жақынырақ танысамыз. Домбыраның үні неге ерекше екенін сен білесіңбе? Ал оның үкісінің қандай сыры бар екенін ше? Егер білмесең, бұл кітапта бәрі жазылған! Дәнеш ата бізге домбыраны сырлы әлемін ертегі сияқты әдемі етіп түсіндіреді. Сен де оқы, домбыраны одан сайын жақсы көріп кетесің!

Дәнеш Ахметұлының «Үкілі домбыра» кітабын оқуға шақыру — қазақтың өнері мен мәдениетін насихаттаудың тамаша жолы. Бұл кітап балаларға ұлттық аспап-домбыраның тарихын, оның ерекшеліктерін, сондай-ақ өнердегі алатын орнын таныстырады.

Сіздердің назарларыңызға, қазақ халқының рухани мұрасына айналған, өнерпаздықтың шынайы үлгісін көрсеткен Дәнеш Ахметұлының «Үкілі домбыра» атты шығармасын ұсынамыз:

Ахметұлы, Д. Үкілі домбыра [Мәтін] : хикаяттар, ертегілер / Дәнеш Ахметұлы. — Алматы: Sardar G, 2024. — 304 б.

Бұл туынды ұлттық өнеріміздің мәні мен маңызын терең ұғындырып, ұрпақ санасында мәңгілік орын алуға лайықты шығарма. Жазушы жинақтың хикаяттарға арналған бөлімінде, негізінен алғанда адам мен қоршаған орта, адамдардың жан-жануарларға деген кіршіксіз сүйіспеншілігін риясыз сөз етеді.

Ертегілердің тақырыбы да, оқиғасы да алуан түрлі. Қай ертегіні алып қарасақта бала жанына әсер ететін ізгілік, адами асыл қасиеттер, кішіпейілділік пен сыйластық секілді өміршең жайттарды кездестіруге болады.

Кітап оқу арқылы домбыраның әуезді әлеміне саяхат жасаңыздар! Ұлттық мұрамызды бірге дәріптейік! Оқыңыздар, шабыттаныңыздар және рухани азық алыңыздар!

Құрметті достар!

Бүгін, біз сіздерді ерекше бір кітаптың әлеміне саяхат жасауға шақырамыз. «Батыр-елдің жүрегі» — бұл тек кітап емес, нағыз ерліктің батылдықтың, және отансүйгіштік рухтың тарихы!

Бұл кітапта батыр бабаларымыздың ел қорғаудағы ерлігі, олардың мейірімділігі мен қайсарлығы туралы қызықты оқиғалар баяндалады.

Сіздерге ұсынғалы отырған кітап, балалар жазушысы Маркиза Базарбайқызының патриоттық тәрбиеге негізделген «Батыр-елдің жүрегі» атты әңгімелер жинағын назарларыңызға ұсынамыз:

Базарбайқызы, М. Батыр — елдің жүрегі [Мәтін] / Маркиза Базарбайқызы. — Алматы: Sardar G, 2024. — 144 б.

Бұл кітапты оқығанда сіз тек батырлардың ерліктері туралы біліп қана қоймай, сол дәуірдің тарихын түсініп, өз Отаныңызды сүюдің маңыздылығын сезінесіз.

Ер жүрек батырлар — елдің қорғаны Олар тек қылыштың күшімен емес, жүректеріндегі әділдік пен сүйіспеншілік арқылы жеңіске жеткен.

Қымбатты балалар! Келіңіздер, «Батыр-елдің жүрегі» кітабын бірге оқып, батырлар әлеміне сапар шегейік. Бұл кітап сіздің жүрегіңізде отансүйгіштік сезімін оятып, батыл болуға шабыт береді!

Әр бетінде сізді таңғажайып оқиғалар күтіп тұр! Ерлікке толы тарихты бірге оқиық!

Қазақ халқы ежелден батылдығымен әрі ержүрек болуымен ерекшеленген. Халық жадында ел басына күн туған сәтте қолдарына қаруларын алып, ерлермен бірге қазақ қыздары да көш бастаған…

Құрметті достар!

Сіздердің назарларыңызға ақын Асылан Тілегеннің «Мәншүк Мәметова кім?» атты кітабын ұсынамыз.

Тілеген, А. Мәншүк Мәметова кім? [Мәтін] / Асылан Тілеген.; сурет. Т. Мұзафар. — Алматы: Мазмұндама, 2024. — 100 б.

Кітапқа Кеңес Одағының Батыры атағы берілген тұңғыш қазақ қызы Мәншүк Мәметованың балалық шағынан бастап, майдандағы ерліктеріне дейін баяндалады. Кітаптағы оқиғаның бәрі Мәншүкпен замандас болған тұлғалардың естелігінен алынған.

Қаһарман қазақ қызы — Кеңес Одағының Батыры (1944). Ұлы Отан соғысы басталған кезде Алматы медициналық институтында оқып жүрген.

1942 жылы тамызда ол өз еркімен Қызыл Армия қатарына алынып, 21-інші атқыштар дивизиясының құрамында соғысқа қатысты.

Майданда аяулы есімін асқақтатқан батыр қыз 1922 жылдың қазан айында Батыс Қазақстан облысы, Орал ауданында дүниеге келген. Оның балалық шағы Жасқұс деген ауылда өтті. Әкесі Жиенғали қоймада күзетші болып, ал анасы Тойшылша үй шаруасымен айналысқан.

Мәншүк Мәметованың ата-анасының азан шақырып қойған есімі — Мәнсия. Анасы бала күнінде еркелетіп «Моншағым» деп, кейін Мәнсияның атын айтуға тілі келмей өзін «Мәншүк» деп кетеді. Құжат алар кезде де батыр қыз өз есімін «Мәншүк» деп жаздырады.

Іш пысқанда не істейсіздер? Бұл сұраққа әртүрлі жауап беруге болады. Бірақ зерттеулерге сүйенсек, балалардың 72%-ы іші пысқанда теледидарға телміреді, планшеттен түрлі бейнежазбалар көреді немесе компьютердің алдына жүгіреді екен.

Иә, бұлар сіздерге жағымды көңіл күй сыйлайтынына сенімдіміз. Алайда мидағы миллиардтаған нейрон үшін пайдасы бар деп айта алмаймыз.

Экран алдында өткен уақыт бізге бақыт әкелсе де, көп ұзамай зерігу сезімі одан сайын арта түседі. Себебі теледидар мен әртүрлі гаджеттер мидағы керек керемет әсерді сыйлай алмайды.

Сонымен, іш пысқанда не істеу керек? Қол құсырып қарап отырамыз ба? Әрине, жоқ! Адам баласын басқа тіршілік иелерінен ерекшелейтін ең негізгі екі қасиетіне жүгінеміз: «Әрекет ету және көңіл көтеру!» Бұл үшін өзіміз білетін ең тиімді әдісті қолдансақ жеткілікті: «Ойын ойнау!»

Достар, сіздер бос уақытты қызықты өткізу үшін логикалық ойлау, зейін қою қабілетті дамытатын 53 түрлі ойын берілген кітапты ұсынамыз.

Тонгар, Х.К. Зеріккен балақайларға арналған ойындар [Мәтін] / Хатидже Кюбра Тонгар. ; [түрік тілінен ауд. Д. Телманов].- Астана : Фолиант, 2024. – 96 б. : сурет

Олар «Өзің ойнайтын ойын», «Бауырыңмен ойнайтын ойын», «Отбасымен ойнайтын ойын», «Достармен ойнайтын ойын» деген санаттарға топтастырылған. Осылайша, әрі зерікпейсіздер, әрі айналадағы адамдарға жақсы көңіл күй сыйлайсыздар.

Айтпақшы, Америкада Ойын терапиясы орталығын ашқан Гарри Л. Лэндрет мырзаның айтқан мына бір сөзін естеріңізде сақтаңыздар: «Құстар ұшады, балықтар жүзеді, балақайлар ойнайды».

Ендеше, кітаптың келесі беттерін ашайық!

Келесі ұсынатын кітабымыз немістің танымал жазушысы Вильгельм Гауфтың «Кішкентай Мук» атты ертегісі.

Гауф, В. Кішкентай Мук [Мәтін] : ертегі / Вильгельм Гауф. ; ауд. Т. Әукенова. — Астана : Фолиант, 2024. — 32 б. : сурет;

Қала балалардың мазағына айналған бақытсыз ергежейлі туралы оқиға. Ол тағдырдың ұшырайды: ешқандай іске икемі болмайды, жастайынан жетім қалады, тауыстарының зулымдығын көреді. Бұл-адамды сырт келбетіне немесе қоғамда алатын орнына қарап бөлуге болмайтынын үйрететін мағыналы ергтегі. Ертегінің сараңдықпен қызғаныштың алысқа апармайтының, жақсылықтың жамандықты жеңітінін еске салар тағылымы баларға сабақ болары сөзсіз.

Ертеде аласа бойлы, шағын денелі бір адам өмір сүріпті. Оның есімі Мукраһ болатын. Алайда ел оны Кішкентай Мук деп атаушы еді. Бойы бар болғаны үш футтай ғана болатын адамға осындай есім әбден лайық. Оның денесі шағын болғанымен, басы басқаларға қарағанда ерекше үлкен болатын. Мук үлкен үйде жалғыз өзі тұратын. Егер ай сайын белгілі бір күнде серуендеуге шықпаса, ешкім оның өлі-тірісін білмеуші еді. Оның көшеге шыққаны балалар үшін үлкен мереке болатын. Айына бір рет ашылатын есіктен әуелі үлкен сәлде ораған үлкен бас шығатын. Содан кейін өңі тозған шапан киген шағын денесі көрінетін. Содан кейін жалпақ белдік байлаған кең шалбарын да көруге болатын еді. Белдікте үлкен қанжар салбырап тұратын. Қанжардың үлкен болғаны сонша, Мук қанжар тағынып жүр ме, әлде қанжар Мукты көтеріп жүр ме, анықтау қиынға соғар еді. Сырт келбеті осындай Кішкентай Мук сыртқа аяқ басқан сәтте-ақ көше күлкі мен айқайға толып кететін. Біреулері қалпақтарын аспанға атып қуанса, басқалары оның айналасында билеп жүріп, әндететін:

Кішкентай Мук, Кішкентай Мук,

Жалғыз өзі тұрады.

Бір ай бойы көрінбей,

Тек бір күні шығады.

Кіп-кішкентай денесі,

Қазандай алып басы бар.

Кішкентай Мук қанекей,

Мықты болсаң ұстап ал!

Кішкентай Мук балалардың мазағына тіпті де ренжімейтін. Аяғындағы үлкен сандалын сүйреткен күйі олардың жанынан күлімсіреп өте шығатын. Серуен аяқталғаннан кейін ол үйіне кіріп кететін де, ол жерден бір ай бойы қарасын көрсетпейтін. Кішкентай Мухты елдер дәулетті деседі. Алайда, ол қашан көрсең де үстіндегі көне киімдерін тастамайтын.

Не үшін олай екен? Ол туралы білгілерің келсе кітапты оқуға ұсынамыз.

Құрметті балақайлар!

Әдеттегідей сіздерге керемет, қызықты кітаптарды ұсынуға асығамыз!

Түрік балаларының сүйікті шығармасына айналған Бирсен Еким Өзеннің «Шырын» атты кітабын ұсынамыз. Басты кейіпкер Шырын — қиялы жүйрік, арманшыл, жанашыр, батыл әрі аңғал қыз.

Өзен, Б.Е. Шырын. Басшы болу оңай ма? [Мәтін] / Бирсен Еким Өзен. ; [түрік тіл. ауд. Қ. Қабай] ; сурет. С. Ышык. — Алматы : Мазмұндама, 2024. — 100 б. : сурет

Айналасын әлі толық танып үлгермеген оған бәрі қызық, бәрі таңсық. Осы қызығушылығының әсерінен кейде үлкендерден ұрыс еститін сәттері де аз емес. Бірақ жүрегі кіршіксіз таза, қулық-сұмдықтан ада. Соңында басынан кешкен оқиғадан өзінше ой түйіп, сабақ алады.

«Бүгін сонғы сабақтан кейін сыртқа шығып бара жатып қабырғаға ілінген хабарландыруды байкап қалдым. Жаңа саяхат жоспарланған болса, немесе мектепке театршылар келіп койылым қоятын болса, осындай хабарландырулар ілінетін. Сондай бірдеңе ме деп қарап едім, өзгеше хабарландыру екенін байқадым;

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗДАР!

Осы аптада мектебіміздін, басшысын сайлаймыз. Оқушылар дауыс беруге түгел қатысуға тиіс».

Бұл не деген сөз сонда?

Мектеп басшысы сайлана ма?

Шырын үшін мектеп басшысы болу сыныпта кезекші болудан да маңызды қызмет. Сол үшін де бұл қызметке үлкен жауапкершілікпен қарайды. Қалай ойлайсың балақай,

Шырын басшы бола ала ма?

Шығарманың тілі жеңіл, ойнақы, жинақы, еріксіз езу тартқызатын юморға бай.