Ысқақбай Ә. 100 құс жайлы 100 жыр-жұмбақ

Құрметті кішкентай тапқырлар, табиғат жанашырлары мен жас оқырмандар!

     Көк жүзінде еркін қалықтап, әдемі әуенімен табиғатты оятатын қанатты достарымыздың құпиясын ашқыларың келе ме? Біздің бабаларымыз ежелден-ақ бүркітті — өрліктің, қарлығашты — берекенің, ал аққуды — сұлулықтың белгісі деп білген. Ендеше, сендерді құстар әлемінің ең қызықты жұмбақтары күтіп тұр!

     Назарларыңызға белгілі ақын, жазушы, журналист Әли Ысқақбайдың «100 құс жайлы 100 жыр-жұмбақ» атты ерекше танымдық кітабын ұсынамыз!

   Ысқақбай, Ә. 100 құс жайлы 100 жыр-жұмбақ [Мәтін] / Әли Ысқақбай. — Алматы: Балалар әдебиеті, 2026. — 48 б.

     Бұл кітап — нағыз жұмбақтар жарысы! Кітапта әлемдегі ең ерекше 100 құс іріктеліп алынған. Әр құстың өзіндік суреті мен оның құпиясын жасырған әдемі өлең-жұмбағы бар. Кәне, бірінші жұмбақты шешіп көруге дайынсың ба?

      Тапқыр болсаң, тауып көр!

Құстар пірі — падишасы, Момық тінді шағидасы.

Денесіне кір шалдырмай — Басты ұстанар қағидасы.

Үлпілдетіп тербетеді, Мөлдір сулы дариясы.

Әсемдіктің әлқисасы, Сыңғырлаған ән-сазасы.

Барша қауым ұнататын, Білесің бе, әзізді осы?

Бұл қай құс?

     Ал қалған 99 құстың жұмбағын шеше аласың ба?

    Кітап ішінде бұдан да қызықты, бұдан да күрделі жұмбақтар өте көп!

  • Қай құс түнде ұйықтамайды?
  • Ең жүйрік және ең кішкентай қанаттылардың қандай құпиясы бар?
  • Орман емшісі деп кімді атайды?

     Бұл кітап мектепте өтетін «Құстар — біздің досымыз» атты қызықты сайыстар мен ашық сабақтарға да нағыз таптырмас көмекші құрал!

     Жұмбақтарды шеше отырып, сенің ой-өрісің кеңейеді, сөздік қорың байып, нағыз байқампаз зерттеушіге айналасың. Ең бастысы — тірі табиғатты аялап, қанатты достарымызды қорғауды үйренесің.

    Құстардың жұмбақ әлеміне бірінші болып сүңгіп, достарыңмен жарысқың келсе, кітапханамызға асық! «100 құс жайлы 100 жыр-жұмбақ» кітабы сені күтуде!

Түркі халықтарының ертегілері

Құрметті жас зерттеушілер, қиялшыл достар және болашақ батырлар!

     Көз алдарыңа сиқырлы әлемді елестетіп көріңдерші: онда кірген мұңды адам қайғысын ұмытады, ал ауру адам лезде айығып шығады. Ол жердегі ағаштарда кәдімгі емес, алтын мен күмістен құйылған алмалар өседі! Осындай таңғажайып сырлар қайда жасырылған дейсіңдер ғой? Біздің бабаларымыз ғасырлар бойы айтып кеткен, жүректі елжіретіп, қиялға қанат бітіретін ең үздік хикаялардың ішінде!

     Назарларыңызға бауырлас елдердің ең қызықты оқиғаларын жинаған «Түркі халықтарының ертегілері» атты ғажайып кітапты ұсынамыз!

Түркі халықтарының ертегілері [Мәтін] / құраст. Ә. Еркежан. — Алматы: Дәуір, 2026. — 48 б.

Бұл кітапты ашқанда сен қазақ, қырғыз, өзбек, түрік және татар сияқты туысқан халықтардың бірлік, достық пен батырлық туралы ең асыл мұраларымен танысасың. Кәне, әрі қарай не болатынын білгің келе ме? Ендеше, кітаптың ең сиқырлы парағын ашып, оқиғаның ортасына сүңгийік…

Алтын құс пен сұр қасқыр

(Кітаптан үзінді)

«Бұрынғы заманда болған бір патшаның үш ұлы және өте үлкен бақшасы бар екен. Ол бақшаның кереметтігі соншалық — ол заманда дүние жүзінде оған тең келер ешқандай бақ болмапты. Егер бұл бақшаға қайғылы немесе ауру адам кірсе, қайғысынан арылып, ауруынан құлан-таза жазылып шығады екен. Ішінде дүние жүзіндегі ең дәмді, неше түрлі жемістер өседі.

     Патша бақшасындағы осы жеміс ағаштарының ішінен биік өскен бір алма ағашын жан-тәнімен жақсы көреді екен. Себебі, ол ағаштың бір алмасы алтынға, бір алмасы күміске айналып, әртүрлі түспен құбылып тұрады екен.

     Бір күні бұл бақшаға ерекше бір Алтын құс келіп қонады. Оның әрбір жүні алтын секілді жалт-жұлт етіп, көздері гауһар тастай ойнап тұрады екен. Ол әр түн сайын ұшып келіп, патшаның сүйікті алма ағашының бір алмасын шұқып, қалғанын қиып түсіріп кетіп жүреді. Күндердің бір күні патша бақшасын аралап жүріп, әлгі алтын алмаларының тым азайып қалғанын көреді. Патша қатты қайғырып, бір күні өзінің үш ұлын шақырып алып, былай дейді:

     — Әй, әзиз ұлдарым…»

     Ең қызықты жері енді басталды!

     Патша өз ұлдарына қандай құпия тапсырма берді? Түнде ұшып келетін Алтын құсты кім ұстай алады? Ал бұл хикаяға Сұр қасқырдың қандай қатысы бар және ол кімге көмектеседі?

     Бұл сұрақтардың жауабы сен ойлағаннан да әлдеқайда қызықты, жұмбақ әрі шытырман оқиғаларға толы! Әрбір кейіпкердің басынан кешетін сынақтары мен сиқырлы сәттерін білу үшін ертегінің жалғасын тезірек оқу керек!

     Ертегілер — бұл жай ғана қиял емес, бұл бізді әділдікті қорғауға, жақсылық жасауға және үлкенді құрметтеуге үйрететін нағыз білім мектебі. Бұл жинақтың әрбір парағы саған зор қуаныш сыйлап, жүрегіңе мейірімділік ұялатады.

     Жарқыраған Алтын құстың сырын бірінші болып ашқың келсе, кітапханамызға асық! «Түркі халықтарының ертегілері» кітабы сені сиқырлы саяхатқа шақырады!

     Жақсы кітап — жанға азық, қиялға қанат! Кітап оқыған бала әрқашан ақылды әрі озық болады!

Асыл тастар: балаларға арналған энциклопедия

Құрметті кішкентай ханшайымдар, батырлар мен болашақ жиһанкездер!

Ертегілердегі қазына толы үңгірлерді, патшалардың тәжіндегі жарқыраған гауһар тастарды көргенде: «Бұл тастар қайдан шыққан?» деп ойладыңдар ма? Ендеше, сендерді көздің жауын алатын ең сұлу, ең сиқырлы әлем күтіп тұр! Назарларыңызға «Асыл тастар» атты таңғажайып танымдық энциклопедияны ұсынамыз!

Асыл тастар [Мәтін] : [айналамен танысуға ынталы балаларға арналған энциклопедия] / құраст. М. У. Кенжебаева. — Алматы: Дәуір, 2026. — 48 бет : сурет.

«Асыл тастар» — «Тау жыныстары мен минералдар» топтамасының жарқын, әдемі кітабы. Мұнда табиғаттың ең қымбат қазыналарының қалай пайда болатыны, олардың қандай тарихы бар екені өте қызықты баяндалады. Кітаптың ішіндегі түрлі-түсті, жалтыраған суреттер сені бірден табиғаттың ғажайып әлеміне жетелейді!

Асыл тастар — ежелден бері сұлулықтың, байлық пен сиқырдың белгісі. Бұл кітапты парақтай отырып, сен нағыз тас зерттеушісіне айналасың!

Энциклопедиядан мынадай қызықтарды білесің:

  • Ең бағалы тастар: Гауһар, жақұт, лағыл және зүбәржат сияқты патшалардың таңдауы болған тастардың сыры неде?
  • Тастардың жарығы: Тастар неге күннің көзінде әртүрлі түспен құбылып, жарқырайды? Олардың оптикалық сиқыры қандай?
  • Асыл және жартылай асыл тастар: Оларды бір-бірінен қалай ажыратуға болады?

Балалар, біздің Қазақстан — нағыз асыл тастардың Отаны! Елімізде осындай тастардың 500-ге жуық кен орны бар. Көне заманда өмір сүрген сақтар, ғұндар мен массагеттер осы тастардан көздің жауын алатын ғажайып әшекейлер жасаған.

Мысалы, Шымкент пен Қызылорда арасындағы Келіншектау маңында аспан түстес, өте әдемі көгілдір ақық (перуза) тасы кездесетінін білгенсің бе? Оны осы кітаптан өз көзіңмен көре аласың!

Туған жеріміздің жер асты байлығын біліп, табиғаттың ең сұлу құпияларын достарыңа айтып бергің келсе, кітапханамызға асық! «Асыл тастар» энциклопедиясы саған өз сырын ашуға дайын!

Кітап — білім бұлағы, ақылдың шырағы! Оқыған бала әрқашан озық болады! Сені кітапханада күтеміз!

Нұржан Н. Қаһарман құмырсқа

Құрметті жас зерттеушілер, ержүрек достар және кітапсүйер қауым!

     Титтей ғана батырдың үлкен құпиясы: «Қаһарман құмырсқа» кітабымен таныс бол!

     Құстар ғана ұша алатын заңғар биіктен төменге қарасаң, біздің зәулім үйлеріміз бен үлкен қалаларымыз титтей ғана болып көрінер еді. Ал сендер аяқ астындағы шөптер мен құмдардың арасында нағыз тығырыққа тірелген шытырман оқиғалар мен алып қалалар барын білесіңдер ме?

     Назарларыңызға жазушы Нұржан Нұрбектің «Қаһарман құмырсқа» атты ең қызықты, сиқырлы әрі танымдық кітабын ұсынамыз!

Нұржан, Н. Қаһарман құмырсқа [Мәтін] / Нұрбек Нұржан. — Алматы: Балалар әдебиеті, 2026. — 256 б.

Қане, әрі қарай не болатынын білгің келе ме? Ендеше, кітаптың ең алғашқы бетін бірге ашып, басты кейіпкеріміздің сөзіне құлақ түрейік…

(Кітаптан үзінді)

Қаһарман құмырсқалар

(хикаят)

Бек-пектің шытырман уақиғасы

«Анау құстардың қанаты талар құзар биіктен қарағанда, біздің қала, яғни мен өскен жер, көзге көрінуі екіталай. Өйткені, біз тым кішкентай жаратылыспыз. Бізді көрген барша тіршілік иелері мүсіркеп, місе тұтпай, тіпті көзге де ілмейді. Себебі, біз — құмырсқамыз.

Біз тұратын қала — мына бір илеу. Сыртынан қарағанда, қуықтай ғана мардымсыз болып көрінуі мүмкін. Алайда, біздің де өз қам-қарекетіміз, өзіндік үлкен қуанышымыз бен мұңымыз бар.

     Біздің әулет Мономориум тұқымына жатады. Біздің қалашықта, сонымен қатар, Динопонера тұқымдастары да көптеп кездеседі. Қала ішіне кірсең, көз тоймас кереметтерге тап боласың. Мен осы бір алып илеу ішіндегі ең соңғы тұйық көшенің бір бұрышында мекен етемін.

     Атым — Бек-пек…»

     Тоқта! Бұл әлі басы ғана…

     Кішкентай Бек-пектің әңгімесі енді ғана басталды!

  • Оның тыныш қалашығына қандай қауіп төніп тұр?
  • Ол алып жәндіктермен қалай күреседі?
  • Титтей ғана құмырсқаның бойынан бүкіл илеуді құтқаратын нағыз батырлық пен қайсарлық табыла ма?

     Бек-пектің басынан кешетін ең қызықты, ең қорқынышты әрі ерекше сәттерін оқу үшін хикаяттың жалғасына бірге сүңгіміз! Титтей кейіпкердің үлкен оқиғалары әлі алда!

     Бұл кітап сені нағыз достыққа, еңбекқорлыққа және ешқашан берілмеуге үйретеді. Себебі, үлкен күш пен нағыз қаһармандық дененің үлкендігінде емес, жүректің батырлығында!

     Досым, Бек-пекке көмектесіп, оның құпия әлемін бірге зерттегің келсе, кітапханамызға асық! «Қаһарман құмырсқа» кітабы сені күтіп тұр! Кітап — үнсіз ұстаз, сарқылмас қазына. Оқыған бала — әлемнің сырын таныған бала!

 

Минералдар: балаларға арналған энциклопедия

Құрметті кішкентай зерттеушілер мен болашақ ғалымдар!

Жер астында тығылып жатқан ғажайып әлемге саяхат жасап, табиғаттың ең үлкен құпияларын ашуға дайынсыңдар ма? Ендеше, сендерді сан алуан жылтыр тастар мен сиқырлы кристалдардың құпиясын ашатын «Минералдар» атты танымдық энциклопедия күтіп тұр!

Минералдар [Мәтін] : [айналамен танысуға ынталы балаларға арналған энциклопедия] / құраст. М. У. Кенжебаева. — Алматы: Дәуір, 2026. — 48 бет : сурет.

«Минералдар» — «Тау жыныстары мен минералдар» топтамасының ең қызықты бөлімі. Бұл жай ғана кітап емес, жер қойнауындағы сиқырлы тастардың қалай пайда болатынын, олардың қандай таңғажайып қасиеттері бар екенін және біздің өмірімізге қалай көмектесетінін суреттермен айтып беретін нағыз жолбасшы! Кітаптың іші көздің жауын алатын түрлі-түсті суреттерге толы.

Минералдар — бұл біздің планетамыздың ең басты байлығы. Біз күнделікті ұстап жүрген телефондар, көшедегі көліктер, тіпті үйіміздегі ең қарапайым заттар да осы минералдардан жасалатынын білгенсің бе? Олардан алтын, күміс, мыс, темір және алюминий сияқты бағалы металдар алынады.

Кітапты парақтай отырып, мынадай қызықты сұрақтарға жауап табасың:

  • Кен деген не және металдар жер астынан қалай шығады?
  • Жанартау (магма) атқылағанда тастар қалай пайда болады?
  • Миллиондаған жылдар бойы жер астында кристалдар қалай өседі?
  • Алтын, мыспен қатар литий, бериллий, тантал сияқты ең сирек кездесетін «жасырын» элементтер не үшін керек?

Жер асты — нағыз сиқырлы зертхана! Мұнда ыстық жанартаулар еріп, лавалар қозғалып, миллиондаған жылдар бойы ерекше тастар пісіп жетіледі. Әрбір тастың өзіндік пішіні, түсі мен мінезі бар.

«Минералдар» энциклопедиясы саған табиғаттың көзге көрінбейтін осы зертханасын өз көзіңмен көруге көмектеседі.   

Жер астының ғажайыптарын бірінші болып білгің келсе, кітапханамызға асық! «Минералдар» кітабын алып, достарыңды таңғалдыратын жаңа біліммен қарулан!

Кітап оқыған бала — әлемнің ең үлкен сырларын меңгерген ең ақылды бала! Сені кітапханада күтеміз!

Құнды металдар: балаларға арналған энциклопедия

Темір адамнан алтын кристалдарға дейін: «Құнды металдар» әлеміне қош келдің!

Құрметті жас оқырмандар, болашақ өнертапқыштар мен ғалымдар!

   Айналамыздағы алып ғимараттардың, зымырап ұшқан ұшақтар мен қолымыздағы телефондардың неден жасалатынын білгілеріңіз келе ме? Ендеше, сендерді табиғаттың ең мықты, ең берік қазынасы — металдар әлеміне қызықты саяхатқа шақырамыз! Назарларыңызға «Құнды металдар» атты жаңа танымдық энциклопедияны ұсынамыз!

Құнды металдар [Мәтін] : [айналамен танысуға ынталы балаларға арналған энциклопедия] / құраст. М. У. Кенжебаева. — Алматы: Дәуір, 2026. — 48 б. : сурет.   

«Құнды металдар» — балалар сүйіп оқитын «Тау жыныстары мен минералдар» топтамасының жалғасы. Бұл кітап металдардың жер астынан қалай табылатыны, олардың қандай таңғажайып күшке (қасиеттерге) ие екені және адамдарға қалай көмектесетіні туралы қызықты мәліметтерге толы. Әдемі әрі жарқын суреттері сендерді бірден баурап алады!

 Металдар — біздің әлемді өзгерткен нағыз «күш иелері». Егер металдар болмаса, біз зәулім үйлер сала алмас едік, заманауи машиналар мен роботтар да болмас еді.

 Энциклопедияны оқи отырып, мынадай құпияларды білетін боласың:

  • Қара және түсті металдардың айырмашылығы неде? Алтын, күміс, мыс, темір және никельдің бір-біріне ұқсамайтын қандай сырлары бар?
  • Металдардың «супер-күштері» қандай? Олардың қалай майысатынын (иілгіштік), қандай ауырлыққа төтеп беретінін (беріктік) және тоқты қалай өткізетінін білесің.
  • Қорытпа деген не? Екі немесе бірнеше металды араластырғанда қандай жаңа «сиқырлы» материалдар пайда болады?

Бұл кітап — сенің ғылымға, техникаға деген қызығушылығыңды оятатын нағыз білім сандығы. Әрбір металдың өзіндік шығу тарихы мен қызықты тағдыры бар. Кітапты оқи отырып, табиғаттың бізге берген осы бір керемет сыйын бағалауды үйренесің.

Металдардың таңғажайып әлеміне үңіліп, достарың әлі естімеген қызықты деректерді бірінші болып білгің келсе, кітапханамызға кел! «Құнды металдар» энциклопедиясы сені күтеді!

Кітап оқыған бала — әлемнің құпиясын ашып, болашақты өзгертетін бала!

Верн Ж. Құпия арал

Құрметті жас оқырман!

     Сіздерді таңғажайып оқиғаларға, қызықты саяхаттарға, тылсым құпиялар мен тосын кездесулерге толы әлемге шақырамыз! Бұл жолы сіздерді француз әдебиетінің көрнекті өкілі, ғылыми-фантастикалық жанрдың негізін қалаушылардың бірі Жюль Верннің әйгілі «Құпия арал» романымен таныстырғымыз келеді.

     Бұл шығарма — батылдық пен табандылықты, достық пен бірлікті, білім мен тапқырлықты дәріптейтін ғажайып туынды. Кітапты оқи отырып, сіз де кейіпкерлермен бірге белгісіз аралдың құпиясын ашып, небір қиындықтарды еңсеріп, қызықты оқиғалардың куәсі боласыз.

Верн, Ж. Құпия арал [Мәтін] : роман / Жюль Верн ; аударған Д. Бахытбек. – Астана: Фолиант, 2026. — 632 б.

Жюль Габриель Верн (1828–1905) — француз жазушысы, әлемдік әдебиеттегі ғылыми-фантастикалық жанрдың көрнекті классигі. Ол Францияның Нант қаласында дүниеге келген. Жазушының шығармалары адамзаттың арман-мақсаттарын, ғылым мен техниканың мүмкіндіктерін, белгісіз дүниені тануға деген құштарлығын бейнелейді.

Қаламгердің «Капитан Гранттың балалары», «Теңіз астындағы жиырма мың лье», «Он бес жасар капитан», «Жер кіндігіне саяхат», «Құпия арал» сынды туындылары әлем оқырмандарының сүйікті шығармаларына айналған.

Жюль Верн 1860 жылдан бастап «Ерекше саяхаттар» топтамасына біріктірілген романдар сериясын жазуды жоспарлайды. 1863 жылы осы серияның алғашқы туындысы – «Шардағы бес апта» романы жарық көреді. Шығарманы баспагер Пьер-Жюль Этцель өзінің «Білім беру және демалу» журналында жариялап, сол жылы роман ағылшын тіліне аударылады.

Жазушының шығармашылық мұрасы әлем әдебиетінде айрықша орын алады. Оның туындылары көптеген тілдерге аударылып, желісі бойынша екі жүзден астам фильм түсірілген. Бұл — Жюль Верн қиялының шексіздігін және шығармаларының әр дәуір оқырманы үшін құндылығын айқындайтын көрсеткіш.

     «Құпия арал» — құпияға толы шытырман әлем, оқырманды алғашқы бетінен-ақ баурап алатын шытырман оқиғалы романдарының бірі.

     Оқиға Америка Құрама Штаттарындағы азаматтық соғыс кезеңінде өрбиді. Соғыс кезінде тұтқынға түскен солтүстік жақтың бес азаматы әуе шарымен қашып құтылуға бел буады. Алайда оларды күтпеген алапат дауыл мұхиттың арғы жағындағы адам аяғы баспаған құпия аралға алып келеді.

     Бейтаныс мекенде жалғыз қалған бес кейіпкер үшін енді нағыз сынақ басталады. Олар бар білімдері мен тәжірибелерін пайдаланып, аралда жаңа өмір қалыптастыруға кіріседі. Табиғаттың тосқауылдарына мойымай, ақыл-ойы мен тапқырлығының арқасында талай қиындықты еңсереді. Бірлік пен өзара көмек олардың басты тірегіне айналады.

     Алайда аралдағы тыныш өмір ұзаққа созылмайды. Бір күні олардың мекеніне қарақшылар кемесі келіп, бейбіт тіршіліктің шырқын бұзады. Осындай қиын сәттерде арал тұрғындарына белгісіз бір тылсым күш көмекке келеді. Бұл жұмбақ жанашыр кім? Ол арал тұрғындарын қандай қауіп-қатерден қорғайды? Кейіпкерлер өздерінің құпия жебеушісінің кім екенін біле ала ма?

     Бұл сауалдардың жауабын шығарманы соңына дейін оқыған кезде ғана таба аласыз!

     Шығармадан үзінді

    «…Міне, осы жартаста өмір сүріп жатқандарына тоғыз күн болды! Қайта аралдықтар апат аяқастынан бола қалса деп, қалталарын азыққа толтырып алған-ды, соны талғажау етті. Ал шөлдегенде жартастың ойыстарына жиналған жаңбыр суын ішіп амалдады. Осыдан аз уақыт бұрын ғана тоқшылықта өмір сүрген адамдардың қолындағы бар азығы, міне, осы ғана. Жасап жатқан кемелері олардың соңғы үміті еді, амал қайсы, ол да апат кезінде быт-шыты шығып сынды! Енді жартасты тастап кетуге еш мүмкіндіктері жоқ. Тым болмаса сәл жылынып алу үшін отты қалай, қайтіп жағарын да білмейді. Сөз жоқ, оларды алда ажал ғана күтіп тұрған-ды…»

     Құрметті жас дос! Егер сен шытырман оқиғаларды ұнатсаң, саяхаттауды армандасаң, белгісіз дүниенің сырын ашуға құмар болсаң, «Құпия арал» – дәл сен іздеген кітап!

     Бұл роман сені батылдыққа, төзімділікке, қиындық алдында мойымауға, достықты бағалап, білім мен ақылдың күшіне сенуге үйретеді. Кейіпкерлердің бастан кешкен оқиғалары арқылы табиғаттың тылсым сырларына үңіліп, адамның ақыл-ойы мен қайсарлығы қандай ғажайыптарға жол ашатынын түсінесің.

     Кітаптың әр бетін ашқан сайын сені жаңа оқиға, жаңа жұмбақ және тың жаңалық күтіп тұр!

     Олай болса, қиялыңа қанат бітіріп, Жюль Вернмен бірге ғажайып саяхатқа аттан! «Құпия арал» романы жасөспірімдерге және шытырман оқиғаларды сүйіп оқитын барша кітапсүйер қауымға арналған.

Чеваннес С. Балаларға арналған шахмат

Құрметті жас оқырман!

     Сен ақылды, тапқыр әрі зерек болғың келе ме? Ойыңды ұштап, есте сақтау қабілетіңді дамытып, әр қадамыңды алдын ала жоспарлауды үйренгің келе ме? Ендеше, шахмат әлеміне саяхат жасауға дайындал!

     Шахмат — жай ғана ойын емес, ол — ақыл-ойды дамытып, логикалық ойлауды жетілдіретін, сабырлылық пен табандылыққа тәрбиелейтін ерекше өнер. Әрбір жүріс мұқият ойлануды, әрбір шешім жауапкершілікті талап етеді. Шахмат ойнау арқылы сен жеңіске жетуді ғана емес, жеңілістен сабақ алуды, қарсыласыңды құрметтеуді және қиындыққа мойымауды үйренесің.

     Олай болса, шахматтың қыр-сырын меңгеруге көмектесетін Сабрина Чеваннестің «Балаларға арналған шахмат» атты қызықты кітабымен таныс бол!

Чеваннес, С. Балаларға арналған шахмат [Мәтін] / Сабрина Чеваннес ; ағылшын тілінен аударған М. Абылаева. — Астана: Фолиант, 2026. — 136 б.

Кітап сені шахмат әлеміне жетелейді!

Көркем иллюстрациялармен безендірілген бұл кітап шахмат ойнауды енді үйреніп жүрген балаларға арналған тамаша көмекші құрал. Кітаптың басты кейіпкерлері Али мен Айя сендерді шахматтың таңғажайып әлемімен таныстырып, ойынның негізгі ережелерін, шахмат фигураларының жүрісін және жеңіске жетудің қызықты әдіс-тәсілдерін үйретеді.

«Шахматты неден бастау керек?», «Әр фигура қалай жүреді?», «Қарсыласымды қалай жеңе аламын?», «Шахмат турнирінде өзімді қалай ұстауым керек?» деген сұрақтарың болса, бұл кітаптан көптеген пайдалы кеңестер табасың.

Али мен Айяның қызықты әңгімелері мен түсінікті нұсқаулықтары арқылы шахмат ойнауды біртіндеп меңгеріп, өз шеберлігіңді шыңдай аласың.

     Али мен Айяның шахмат туралы қызықты әңгімесі:

     Али: Шахмат – біздің ең сүйікті ойынымыз! Біз әрбір баланың осы ойынды меңгеріп, шебер ойыншы болғанын қалаймыз. Сондықтан осы кітапта шахматтың қызықты сырларымен бөлісеміз. Кітапты соңына дейін оқысаң, сен де нағыз шахмат шебері болуға бір қадам жақындайсың!

Айя: Мен шахматты өте жақсы көремін. Өйткені бұл ойын ақылды әрі зерек болуға көмектеседі. Шахмат ойнау арқылы дұрыс есептеуді, терең ойлануды және әрбір қадамымды алдын ала жоспарлауды үйрендім. Бұрын есте сақтау қиын болатын нәрселерді қазір оңай жаттап аламын. Сабақ оқуға да көмегі көп!

Али: Ал мен шахматты нағыз зияткерлік сайыс деп білемін. Бұл ойында жеңіске жету үшін күш емес, ақыл мен тапқырлық қажет. Қарсыласыңның келесі жүрісін болжап, өз жоспарыңды құра білуің керек. Әрбір жеңіс маған ерекше шабыт сыйлайды!

Айя: Шахмат тақтасында екі жақтың ақ және қара фигуралары өзара сайысқа түседі. Ойынның басты мақсаты – қарсыластың короліне мат қою. Ол үшін әрбір жүрісті мұқият ойластырып, дұрыс шешім қабылдау қажет.

     Али: Дәл солай! Бірақ шахматта асығуға болмайды. Әрбір жүрістің өз мәні бар. Кейде бір ғана дұрыс шешім жеңіске жеткізсе, ойланбай жасалған қадам жеңіліске ұшыратуы мүмкін.

     Айя: Тағы бір маңызды нәрсе бар: шахматты тыныштық сақтап ойнау керек. Қарсыласыңды құрметтеп, оның ойлануына мүмкіндік берген жөн. Нағыз шахматшы тек шеберлігімен ғана емес, мәдениеттілігімен де ерекшеленеді.

     Али: Шахматтың тарихы да өте қызықты! Бұл ойынның пайда болғанына талай ғасыр өтсе де, әлі күнге дейін бүкіл әлемде танымал. Оның тарихи отаны — Үндістан. Кейін шахмат Парсы еліне таралып, одан әрі Еуропаға жеткен. Уақыт өте келе ол халықаралық жарыстардың маңызды зияткерлік ойынына айналды.

     Кітаптың әр бетінде сені жаңа білім мен қызықты тапсырмалар күтіп тұр. Оны оқып шыққан соң:

     Шахмат фигураларының атаулары мен қалай жүретінін білесің;

     Шахмат ойынының негізгі ережелерін меңгересің;

     Қарсыласыңды жеңуге көмектесетін айла-тәсілдерді үйренесің;

     Ойын барысында дұрыс шешім қабылдап, бірнеше жүрісті алдын ала жоспарлауға дағдыланасың;

     Шахмат турнирлерінде өзін ұстау мәдениетімен танысасың;

     Логикалық ойлау, зейін қою және есте сақтау қабілеттеріңді дамытасың.

     Кітаптың соңғы беттерінде берілген қызықты әрі күрделі шахмат есептері алған біліміңді тәжірибе жүзінде қолдануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар арнайы белгілеу парағы мен шахмат терминдерінің түсіндірме сөздігі (глоссарий) де ұсынылған. Олар шахмат әлемін тереңірек түсініп, ойын шеберлігіңді жетілдіруге көмектеседі.

     Құрметті жас дос! Шахмат әлемінің есігі саған айқара ашық! Бұл ойында әрбір жүріс — жаңа мүмкіндік, әрбір тапсырма — ақыл-ойыңды шыңдайтын сынақ, ал әрбір жеңіс — еңбегің мен табандылығыңның жемісі.

     Есіңде болсын, нағыз шахматшы болу үшін асықпай ойлану, қателіктен сабақ алу және үнемі іздену қажет. Бәлкім, сенің араларыңнан болашақ әлем чемпионы шығар!

     Ендеше, Али мен Айяға қосылып, шахмат тақтасына алғашқы жүрісіңді жаса! Кім біледі, мүмкін, бұл сенің үлкен жеңістерге бастар алғашқы қадамың болар!

     Шахмат ойна, ойыңды шыңда, жеңіске ұмтыл!

     Шахмат — ақылдың алаңы, тапқырлықтың талабы және жеңіске бастайтын білім жолы. Кітапты оқы да, өзіңнің шахмат әлеміңді аш!

Сент-Экзюпери А. Кішкентай шаһзада

     Қымбатты жас оқырман!

     Сен нағыз достықтың салмағы қанша екенін білесің бе? Ал әлемдегі ең маңызды нәрселерді неліктен қолмен ұстап, микроскоппен көруге болмайтынын ше?

     Кейде өмірдегі ең құнды дүниелер көзден таса жасырынып тұрады. Бірақ оны табу өте оңай… тек жүрекпен сезіну керек!

     Біз сені қиял мен шындықтың шекарасы жоғалатын ғажайып шытырман оқиғаға шақырамыз. Жұлдыздар арасында шынайы даналық туып, мейірімділік бүкіл бір ғаламшарды жылыта алатын мекенге жол тартамыз!

     Бүгінгі айдарымызда — бүкіл әлемдегі балалар мен ересектер сүйіп оқитын ұлы әрі сиқырлы хикая. Қауіпсіздік белдігін тақ: біз әйгілі француз жазушысы әрі батыл ұшқыш Антуан де Сент-Экзюперидің «Кішкентай шаһзада» атты аңызға айналған ертегісіне қонаққа аттанамыз!

     Сен достықтың қадірін білесің бе? Нағыз сүйіспеншілік деген не? Адамның жүрегін не әдемі етеді? Ал кейде көзге көрінбейтін нәрселердің біз үшін қаншалықты қымбат екенін ойлап көрдің бе?

     Ендеше, сені қиял мен шындық астасқан, мейірім мен махаббатқа, достық пен даналыққа толы ғажайып әлемге саяхаттауға шақырамыз! Бұл жолы сендердің назарларыңа француздың әйгілі жазушысы Антуан де Сент-Экзюперидің әлемге танымал «Кішкентай шаһзада» атты философиялық ертегі-повесін ұсынамыз.

Сент-Экзюпери, А. Кішкентай шаһзада [Мәтін] = The Little Prince / Антуан де Сент-Экзюпери ; аударған Т. Әлімқұлов. — Алматы: Өлке, 2022. — 176 б.

«Кішкентай шаһзада» — балаларға да, ересектерге де терең ой салатын, адамгершілік пен өмірдің шынайы құндылықтарын дәріптейтін ерекше шығарма. Кітаптың басты кейіпкері – кішкентай шаһзада. Ол өз ғаламшарынан сапарға шығып, түрлі планеталарды аралайды. Саяхаты барысында әртүрлі кейіпкерлермен кездесіп, олардың мінез-құлқы мен өмірге деген көзқарасын таниды.

Осы сапар арқылы ол достықтың, адалдықтың, қамқорлық пен жауапкершіліктің мәнін түсіне бастайды. Әсіресе, өзінің сүйікті раушан гүліне деген сезімі мен Түлкімен кездесуі оған үлкен өмірлік сабақ береді.

Шығарма оқырманды жақсылық жасауға, достықты бағалауға, жақындарына қамқор болуға және әрбір сәттің қадірін түсінуге үйретеді. Автор қарапайым оқиғалар арқылы адам жүрегіндегі мейірім, сүйіспеншілік пен шынайылықтың маңызын әсерлі жеткізеді.

Балалар, бұл кітап не үйретеді?

Достықты бағалап, шынайы қарым-қатынасты қадірлеуді;

Жақындарыңа қамқор болып, олардың алдындағы жауапкершілікті сезінуді;

Адамның сыртқы келбетіне емес, ішкі жан дүниесіне мән беруді;

Мейірімділік пен адалдықты өмірлік құндылық ретінде бағалауды;

Қиялдауға, армандауға және айналаңа ерекше көзқараспен қарауды.

     Бұл басылым қазақ және ағылшын тілдерінде ұсынылған. Сондықтан сен қызықты оқиғаларды оқып қана қоймай, екі тілдегі мәтінді салыстырып, ағылшын тіліндегі сөздік қорыңды да молайта аласың. Кітап тіл үйренуге, көркем әдебиетке қызығушылықты арттыруға және дүниетанымды кеңейтуге тамаша мүмкіндік береді.

     Құрметті жас дос!

     «Кішкентай шаһзада» — әр оқырманның жүрегіне жол табатын, ойландыратын әрі шабыттандыратын шығарма. Оның әрбір бетінде сен үшін ерекше ой, өмірлік сабақ пен ғажайып сыр жасырылған.

     Кейде ең маңызды нәрселерді көзбен көру мүмкін емес, оларды жүрекпен сезіну керек. Сондықтан бұл кітапты оқығанда оқиғаларға жай ғана қызығып қоймай, әр кейіпкердің іс-әрекетіне үңіліп, олардың айтқан ойларынан өзіңе сабақ алуға тырыс.

     Ендеше, кішкентай шаһзадамен бірге ғаламшарларды аралап, жаңа достармен танысып, мейірім мен достықтың шынайы сырын ашуға асық!

     Кітапты оқы, жүрегіңді мейірімге толтыр, қиялыңа еркіндік бер!

Барыңды бағала. Алғыс

Қымбатты жас оқырмандар!

Әр адамның өз ерекшелігі бар. Біреу суретті әдемі салады, біреу спортқа бейім, ал енді бірі өзгелерге қамқор бола біледі. Адамдарды ерекше ететін – олардың сыртқы келбеті емес, жүрегіндегі мейірімі, арманы мен жігері. Бүгін сіздерді достық, батылдық және өз-өзіне сену туралы сыр шертетін «Барыңды бағала. Алғыс» атты  әсерлі хикаятпен таныстырамыз.

 Барыңды бағала. Алғыс [Мәтін] / [бас ред. Ш. Мұқан]. — Алматы: Мазмұндама, 2024. — 52 б.

Бұл шығарма Калифорниядан отбасымен бірге Нью-Йоркке көшіп келген Бәрри есімді баланың өмірі туралы баяндайды. Жаңа қала, жаңа мектеп, жаңа орта – мұның бәрі кез келген бала үшін оңай емес. Бәрри де бұрынғы достарын, туған қаласын сағынып, алғашында өзін жалғыз сезінеді.

Бәрридің тағы бір ерекшелігі бар. Ол туғаннан бір қолы кем болып дүниеге келген. Алайда ата-анасы оның бақытты өмір сүруі үшін бар күшін салып, дәрігерлердің көмегімен жасанды қол жасатады. Уақыт өте келе ол қол Бәрридің өз қолындай болып кетеді. Сондықтан Бәрри өзін ешқашан өзгелерден кем санамайды.

Жаңа мектепке келгенде кейбір балалар оның қолына таңырқай қарап, оны өзгеше қабылдайды. Бірақ Бәрри олардың пікіріне бола жасымайды. Ол ақылды, зерек, ашық мінезді бала болғандықтан, біртіндеп сыныптастарының құрметіне ие болады. Оның бойындағы сенімділік пен қайсарлық достар табуына көмектеседі.

Хикаятта Бәрридің анасы ұлын қорғағысы келіп, балалармен өзі сөйлескісі келеді. Алайда Бәрри бұған қарсы болады. Өйткені ол өзін аяуды немесе ерекше қарым-қатынасты қажет етпейді. Ол бәрі сияқты қарапайым бала екенін дәлелдегісі келеді. Бұл оның қаншалықты батыл әрі өзіне сенімді екенін көрсетеді.

Бұл шығарма оқырманға өте маңызды ой салады: адамның қадірі оның сыртқы келбетінде емес, мінезінде, ақылында және жүрегінде. Егер адам өзіне сенсе, өзін толыққанды тұлға ретінде қабылдаса, айналасындағы адамдар да оған солай қарай бастайды.

Сонымен қатар хикаят бізді өзгелерді сыртқы ерекшелігіне қарап бағаламауға үйретеді. Денесінде қандай да бір өзгешелігі бар балалар да біздің  достарымыз, сыныптастарымыз, өзіміз секілді армандайтын, қуанатын, кейде мұңайып қалатын қарапайым адамдар. Сондықтан ешкімді кемсітуге, мазақ етуге немесе шеттетуге болмайды.

Бәрридің оқиғасы әр баланың жүрегіне: «Өзіңе сен, арманыңнан бас тартпа және өзгелерді құрметтей біл» деген маңызды ойды жеткізеді.

Бұл әсерлі хикаят достықтың, мейірімділіктің және өз-өзіне деген сенімнің қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Бәрридің өмір жолы бізге кез келген қиындықты жеңуге болатынын, ал адамды ерекше ететін оның кемшілігі емес, қайсарлығы мен жақсы қасиеттері екенін түсіндіреді.

Қымбатты балақайлар, сіздерді Бәрридің тағылымға толы оқиғасымен танысып, мейірімділік пен адамгершілік туралы терең ойлануға шақырамыз!